عبد الحي حبيبى
854
تاريخ افغانستان بعد از اسلام ( فارسى )
ميدادند ، و علم را براى علم مىپروردند ، مثلا از جملهء پروردگان ايشان آل بختى شوع طبيبان معروف دربار بغدادند ، كه يكى از ايشان جبريل بن بختى شوع به مامون ميگفت : من اين نعمت را نه از تو دارم و نه از پدر تو ، بلكه همه را از يحيى خالد برمكى و پسرانش بدست آوردهام . « 1 » اين خاندان بختى شوع از نصرانيان نسطورى بودند ، كه جورجيس پسر بختى - شوع رئيس بيمارستان گندى شاپور و معاصر منصور خليفه ( 136 / 158 ه ) بود ، « 2 » و تمام دودمان اين طبيبان مسيحى در كنف حمايت و پرورش برمكيان ميزيستند ، و سالى در حدود پنج مليون درهم از برمكيان و ديگران جائزه مىگرفتند . « 3 » اين حالت يك خاندان علمى مسيحى در كنف حمايت برمكيان بود ، ولى در عين همين اوقات مىبينيم ، كه برمكيان برخى از اطباء هندى را هم به بغداد آورده و در تحت اصطناع خويش قرار داده بودند بدين تفصيل : يكى از منجمان و طبيبان هندى بنام كنكه KANAKA يا منكه در گندى شاپور بود ، كه بفرمان هارون الرشيد به بغداد آمد و از پرورش و نوال برمكيان برخوردار شد ، او كتابها را از زبان هندى به عربى درآورد ، كه از انجمله كتاب سسرد را در ده مقاله كنكه هندى بامر يحيى بن خالد برمكى تفسير كرد ، و نيز كتاب اسماء عقاقير هند را از هندى به عربى درآورد . « 4 » و كتاب السموم تاليف شاناق ( چاناكيه وزير چند را گوپتا 321 - 298 ق ، م ) در پنج مقاله از هندى به پهلوى بوسيلهء همين كنكه ترجمه شد كه متكفل نقل آن به پهلوى ابو حاتم بلخى بود ، و اين كار هم براى يحيى بن خالد برمكى انجام يافت . « 5 » ( كتاب الشاناق فى السموم و الترياق در سنه 1934 م در برلن با ترجمه المانى طبع شد ) و ابن نديم كتابهاى نموذار فى الاعمار - اسرار
--> ( 1 ) - تاريخ علوم عقلى 1 / 46 بحوالت كتاب الوزراء جهشيارى 176 ( 2 ) - اخبار الحكماء 71 ( 3 ) - اخبار 100 ( 4 ) - الفهرست 421 ( 5 ) - طبقات الاطباء 2 / 32